Fascichel dubel 201/202: mogul – mor I
Tge vul quai dir, sch’insatgi «strangla giu Mon e Stierva»?
Co èsi da dir: «mular café» ubain «moler café»?
En tge connex vegniva il pled «monster» duvrà per uffants novnaschids?
Tgi aveva il titel da «monsignur»?
Al cumenzament da quest fascichel pon ins far spass e tgutgarias cun «far MOIS, MUIS». L’expressiun «avair MUIS» signifitgescha però dad avair quaidas da far insatge. Tgi che è gia sa dumandà, sche MOL en il senn da ‘bletsch, lom’ haja da far insatge cun la tonalitad musicala MOL, duai leger ils artitgels correspundents en il DRG. Ils dus gronds verbs MOLAR ‘schleifen’ e MOLLER ‘mahlen’ procuran in pau per rumpatesta. Quests dus verbs èn sa maschadads sur il temp, uschia ch’ins chatta en il DRG era commentaris dal 1936 sco «Il caffe selai buca mular, vus stuein moler, sche vus leis guder el» (der Kaffee lässt sich nicht mular, ihr müsst ihn moler, wenn ihr ihn geniessen wollt). E co statti cun locuziuns? Era qua datti in mantun, p.ex. «avant che maridar il fallà, pli gugent sa laschar moler».
Sur la MOLESTA e la MOLTA arriv’il fascichel a las dultscharias surmiranas, las MOMAS. Sa chapescha che er il lieu Mon tutga en questa seria, savens cumbinà en locuziuns: Tgi che ha p.ex. gronda fom, «strangla giu Mon e Stierva». Ils pleds MONARCHICs e MONASTICs mainan a la dumonda: Tge po tut esser ina MONDURA? Unifurmas? U er in tenu da ballape?
Suenter il MONITUR (che è tant ina chaussa sco ina persuna) arriva la seria MONOTONa en il vair senn dal pled: monocellular, monocotil, monocultura, monogamia, monoling, monolog, monopol, monoxid e.a. Il MONSIGNUR ha forsa er mintgatant enta maun ina MONSTRANZA – in object che n’ha da far nagut cun MONSTERs, mabain cun l’acziun da mussar insatge. Ed era sche pleds sco ils MOONBOOTS ed ils MOPS na furman betg MONUMAINTS en il stgazi da pleds rumantsch, vegnan era quels documentads en il DRG.
Preschentaziun dal nov fascichels dal DRG
Venderdi, ils 10 d’october 2025, 18:30
Sonda, ils 11 d’october 2025, 11:00
«Momas, molotovs e montagner: Dapli che mo monologs.» – Michele L. Badilatti ed Ursin Lutz discurran cun Silvana Derungs davart pleds da «mogul» fin «mor».
